Ringna Thara Malam Ipan

 (1 Tim 2: 3-7; Heb 12: 1-2)

          Pathianin Ama angin a ne siam. Ringnun chu ilomtaka mang thei rang ei nit. Lomna nei hein malam ipanin ma anfon nget rang a nit. Mafonna thu rithup an riata. Mafonna mi irtem theiino imu thei ino khom an dong ngaia. Ei richang ringat a hin sipai neh ridai mi thu entirnan imang a nita. Ridai neh ridoi thu entirna mangin hi thupui hi sut eila. Biateram Koindang hi football ridai neh arman thlat. Biak in isin rang ei nit fengin football ridai chu ei sum isuana bulpui khatka a nit ngai. Ridai hi kristian nun riseina rangin Tirton Paulan a lei mang. Itlanrisiak chu ei richang rithlang ahin kristian ringnun entirnan a mang. Hebrai riziaktu khomin a mang.

Ringna Thar Mimal:  Tirton Paulan ringna thara malam ipan chu ridai mi neh sipai ringnun angkan a sira. Ei inentir nuam chu  mitinin lothluk ranga ei isin risiak ngai hi a nit. Kristian mimal tin mafonna dika mafon ei \ul. Krista neia mafonna lampui iro rang ei nit. Sipain “ridoi lurthuakah arphuta lungrilah a mong ngai” an ti ngai. Sipai ihiamtaktak  hein ingaitua vingin an rithok suaka lungril ihainan iral an in rimang ngai. Nena chang rangtu hei ei nit. Krista sipai ei nitna hi ei tum/ei ngaitua ringota ei ihaipui ngai ino loim? Sipain taksa ramual rang ringotin ilua an ringna an phal ngai. Ramnuai mi’n idik loin an riphal, Krista ranga idikin ei riphal rang a lei nit. Mimal ridai lothluk rangin an risiam taktak ngai. Lothluk rangin risiam mai a nang.

Ringna Thar Pol: Ringna thar inei iamtu hei chu pol/lom irat tak angka ei nita. Mimal ridai mi, sipai angka ei init angkan, lom/pol angka khomin ridai mi neh sipai angka ei lei nit. Lom lothluk rang ei nit. Ei nit lam takan Pathianin nemang a nuam. Mimal tin ei poimo. Iamtu ei nitna a hin pumka ei nita, thiltum khatka neia sinitlang a poimo.

Ringna Thar Rirelna: Ringna thar rirelna diktak a omna rangin ei rirel dan ei rienfia mai a nang ngaia, ei idingna a diknon chu nung ritol ai ol a nit. Pol/lomin kum itam a \hatpui rang ei vat neh ei sin rangdan hei ingaitua lok a nang. Pol/lom rirelna hin bul idet, thurchi felfai a nei a nang ngai.   Mimal tinin ei omdan/sindan a hin koindang, ram-nam malam inpam thei ei tim? Einin ei sin a nang a. Taksa sinah theidor ei risiak ngaia, kutke rikip ino, mi ang ino angkan mi ne ipek kah inei ei itum ngai ino a nita. Kha angka ngirin iamtu nitna khomah mimal neh koindang mahni kea ding, Pathian rama sinithotu ini a poimo.

          Ei thu zuang ringai a rithoka khan ringna thara malam ipan ual mai rangin ei ringnun hi ei ri-enfia mai a nang iti ei musuak a? Inrual rangin itlom ei nang loim? Inpum rangin midang iken, imarit neh ichoidom ei inang loim? Loma mafon rangin keima niloin eini eiti ai nang loim! Einin ei sin inrual inrizom mai a nang. Eini iti hi mong ngaino rang a nit iti thu ei mu.

Varna

PUMAPA \i varna bul a nitzia Thuv 1:7; 9:10; Lap 111:10 ah ei mua. PUMAPA \i sual inel a nitzia Thuv 8:13; 16:6 ah ei mu. PUMAPA \i ti hin PUMAPA imarit, iza puma \i neh inthuk takka ringaiinrisang ^n entir. PUMAPA \i bangin mi'n ai var phut thei a nit. Vance Havner an, "Riatna nersam inchu sikul fe roh. Varna nersam inchu, nerkhuk dil roh! Riatna hih varna dik nimak varna hih riatna mang indik a nit" a tia. Hi ai ti hih sikul-ah riatna einei theia, varna chu Pathian ingen bangin ei inei thei a nit; riatna (knowledge) hih varna (wisdom) nimaka, varna hih riatna ei inei murdi a mangmun taka mang a nit itina a nit. Ei \ongin "wisdom" hih varna "knowledge" hih riatna, khan "understanding" hih riatthiamtheina ei ti thei. Atoi lam takan, varna chu Pathian nuamlama innun hih a nit.

Thuthlung Lui hunah khan themthiamna nei; kutsinithiam (craftsmen neh artists) hei (Ex 31:3,6: 1Ch 22:15,16), puan ikhong ithiam (weaver) hei (Ex 35:35) neh zakua thui ithiam (Ex 28:3) hei khah Pathianin varna a pek sika themthiamna an inei'n an be ngai. Khannise Thuthlung Lui a khom varna'n a irkok ualtak chu innun indikna hi a nit. A ringnuna thuthlukna siam rang murdi Pathian ringat puma en ngai, a riatthiamnaa ringat ngai ino mi chu mivar a nit.

Thuthlung Lui ahin Pathian varna iti thupui hih Pathianin rammuala sin atho ngaidan isirnan imang ai nit ngai a nit. Thuv 1:3; 8:1-36&9:1-18 ahin varna hih mizia (personality) nei angkan riziak a nit. Thuv 8:22-31 sungah varnan Pathian isiam ki nita, Pathianin thiltinreng a siam laiin a kolah kut ithiam mi angkana omin ki lom mai ngai ai ti a nit. Hi mizia neidan (personification) hih la \ong (poetical) lama a nit. Pathianin miriam "history" imak taka a chalaidanah/inlondanah khom Pathian varna ire thei a nit (Job 12:13 neh arzompuihei).

Thuthlung Thar huna Grik rammual akhan Grikhei'n varna hih "philosophical" (ivar) taka thil ngaituana (speculation) an inrikok ngaia. Paulan varna itia a inrikok chu thil ikhom Pathian thu (kros thu) id^l thei hei an nit. Pathian thu riaa ataka idiktaka innunpui hih Paulan Thuthlung Thar-a varna a inrikok a nit (1 Kor 1 neh 2). Pathian thu ataka innunpuia Pumapa bang isong hih varna chu a nit. Ei miriam nitna riphiala Jisua Krista iti angkana nintin ei kros ei irput hih varna diktak a nit. Kros riputin a inentir chu ei miriam nuamlam imaa, "Pumapa, ni thu thu ni rise" iti hih a nit. Pathian thilhei ingaitua hih a nit varna chu. Thiltinreng Pathian thu, Pathian lungin\ong ata ngaitua hih a nit varna diktak. Jak 3:13-18 sunga hin chungtianga rithoka varna thu ifeltakan ei mu.